Chưa bao giờ việc bắt đầu một công việc kinh doanh lại dễ dàng đến thế. Chỉ với một chiếc điện thoại kết nối internet, một tài khoản mạng xã hội hay sàn thương mại điện tử, bất kỳ ai cũng có thể trở thành "ông chủ, bà chủ".
Sự bùng nổ của làn sóng "người người bán hàng, nhà nhà livestream" mang lại sự tiện lợi và đa dạng lựa chọn cho người tiêu dùng. Thế nhưng, sự dễ dàng ấy cũng kéo theo một thực trạng đáng báo động: Người bán hoàn toàn không hiểu biết về sản phẩm mình bán và sẵn sàng phủi bỏ trách nhiệm khi có sự cố xảy ra.
1. Thực trạng "Cứ có hàng là bán, cứ có khách là chốt"
Trong nền kinh tế số, mô hình cộng tác viên, dropshipping hay nhập hàng sỉ giá rẻ qua trung gian phát triển mạnh mẽ. Điều này vô tình tạo ra một thế hệ người bán hàng "mì ăn liền".
Nhiều người bước chân vào con đường kinh doanh nhưng:
Không rõ nguồn gốc xuất xứ: Chỉ copy hình ảnh, bài viết có sẵn trên mạng và đăng bán. Bản thân họ chưa từng cầm, nắm, hay trải nghiệm sản phẩm thực tế.
Thiếu kiến thức chuyên môn: Khi khách hàng hỏi sâu về thành phần, cơ chế hoạt động, hoặc cách phân biệt hàng thật – hàng giả, câu trả lời nhận được thường là sự né tránh, trả lời qua loa hoặc copy-paste những văn bản mẫu chung chung.
Họ bán hàng bằng kỹ nghệ "thần thánh hóa" công dụng, sử dụng những lời quảng cáo có cánh để đánh vào lòng tin hoặc tâm lý ham rẻ của người tiêu dùng, thay vì bán bằng sự hiểu biết thực sự về giá trị sản phẩm.
2. Khi chất lượng bị "bỏ rơi" và bài ca "bảo hành bằng niềm tin"
Hệ lụy lớn nhất của việc người bán không hiểu sản phẩm chính là sự buông lỏng về chất lượng. Khi một người không biết rõ quy trình làm ra sản phẩm, không hiểu tại sao mặt hàng này có giá đó, họ sẽ rất dễ bị cuốn vào cuộc đua dìm giá để cạnh tranh. Và để có giá rẻ, chất lượng thô sẽ bị hạ cấp.
Đáng buồn hơn cả là câu chuyện về trách nhiệm sau bán hàng.
"Lúc mua thì vồn vã, lúc lỗi thì 'đã xem' và chặn số."
Đây là kịch bản quen thuộc mà rất nhiều người mua hàng gặp phải. Khi sản phẩm xảy ra lỗi, gây dị ứng (đối với mỹ phẩm, thực phẩm) hoặc hỏng hóc nhanh chóng, quy trình xử lý của những người bán vô trách nhiệm thường là:
Đổ lỗi cho đơn vị vận chuyển.
Đổ lỗi cho khách hàng không biết cách sử dụng.
Im lặng, khóa tài khoản hoặc xóa bình luận phản hồi tiêu cực.
Họ quên mất rằng, trong kinh doanh, việc bán được món hàng mới chỉ là sự khởi đầu. Trách nhiệm đồng hành và bảo vệ quyền lợi của khách hàng mới là thước đo giá trị của một thương hiệu.
3. Hệ lụy khôn lường cho cả thị trường
Thực trạng này không chỉ gây thiệt hại về mặt tài chính và sức khỏe cho người tiêu dùng, mà còn để lại những "vết thương sâu" cho toàn bộ nền kinh tế thương mại:
Khủng hoảng niềm tin: Người tiêu dùng dần mất đi niềm tin vào việc mua sắm trực tiếp lẫn trực tuyến. Họ trở nên hoài nghi với mọi lời quảng cáo, khiến những nhà bán hàng chân chính, đầu tư bài bản cũng bị vạ lây.
Đánh mất giá trị bản địa: Đối với những ngành hàng đòi hỏi sự tỉ mỉ, tử tế như nông nghiệp sạch, đồ thủ công truyền thống, sự xuất hiện của hàng giả, hàng nhái kém chất lượng do những người bán chộp giật phân phối sẽ làm rẻ rúng đi công sức của những người làm nghề chân chính.
4. Lối đi nào cho một thị trường bền vững?
Để thay đổi thực trạng này, cần có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ cả ba phía: Người bán, Người mua và Nhà quản lý.
Đối với người bán: Hãy kinh doanh bằng sự hiểu biết và tử tế
Kinh doanh không phải là canh bạc ngắn hạn. Nếu muốn đi dài hơi, bạn bắt buộc phải:
Thấu hiểu sản phẩm như đứa con tinh thần: Hãy là người trải nghiệm đầu tiên. Bạn phải biết rõ nó được làm từ đâu, quy trình thế nào, ưu và nhược điểm ra sao. Chỉ khi bạn hiểu, bạn mới tư vấn đúng và mang lại giá trị thực cho khách hàng.
Dám chịu trách nhiệm: Hãy xem lời phàn nàn của khách hàng là cơ hội để cải tiến. Một chính sách đổi trả minh bạch, một lời xin lỗi chân thành và phương án đền bù thỏa đáng khi có lỗi xảy ra chính là "tấm danh thiếp" uy tín nhất của người kinh doanh.
Đối với người mua: Hãy là người tiêu dùng thông thái
Trước khi xuống tiền, người tiêu dùng cần chủ động bảo vệ mình:
Đặt câu hỏi ngược lại cho người bán để thử thách kiến thức của họ về sản phẩm.
Lựa chọn những cơ sở có địa chỉ rõ ràng, có cam kết chất lượng và có quy trình bảo hành minh bạch.
Không thỏa hiệp với những sản phẩm không rõ nguồn gốc chỉ vì giá rẻ.
Lời kết
Cơ hội bán hàng đang mở ra công bằng cho tất cả mọi người, nhưng sự đào thải của thị trường cũng chưa bao giờ khốc liệt hơn thế. Những nhà bán hàng chộp giật, thiếu kiến thức và vô trách nhiệm có thể kiếm được lợi nhuận tức thời, nhưng chắc chắn sẽ bị khách hàng quay lưng theo thời gian.
Sự bền vững của một thương hiệu, dù là hộ kinh doanh nhỏ lẻ hay một doanh nghiệp lớn, đều phải được xây dựng trên hai chiếc móng kiên cố: Sự thấu hiểu sâu sắc về sản phẩm và Trách nhiệm tuyệt đối với khách hàng.
Bạn nghĩ sao về thực trạng này? Bạn đã từng gặp phải trải nghiệm mua hàng "dở khóc dở cười" nào từ những người bán thiếu chuyên nghiệp chưa? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới nhé!